Inspektor nadzoru ds. pielęgnacji i ochrony drzew

Inspektor nadzoru ds. pielęgnacji i ochrony drzew zwany jest też w branży specjalistą sprawującym nadzór dendrologiczny. To osoba, której zadaniem jest pilnowanie, by drzewa i krzewy rosnące na terenie inwestycji przetrwały cały proces budowlany w jak najlepszym stanie. Te zaś, które muszą ustąpić inwestycji, by zostały usunięte zgodnie z prawem i dokumentacją projektową. Funkcję tę pełnię na budowach na terenie Warszawy i województwa mazowieckiego, współpracując z inwestorami, kierownikami budowy i projektantami zieleni.

Powołanie inspektora nadzoru ds. pielęgnacji i ochrony drzew ma na celu sprawowanie stałej opieki nad prawidłowym przebiegiem prac budowlanych w stosunku do istniejącej zieleni oraz kontrolę jakości stosowanych materiałów i rozwiązań, z zachowaniem obowiązujących przepisów. W praktyce oznacza to obecność specjalisty, który zna zarówno wymogi prawa budowlanego i ochrony przyrody, jak i biologię drzew. Dodatkowo potrafi w porę zareagować, zanim dojdzie do nieodwracalnego uszkodzenia drzewostanu.

Czym jest nadzór dendrologiczny i dlaczego jest potrzebny

Place budowy to jedno z najbardziej niebezpiecznych środowisk dla drzew. Uszkodzenia systemu korzeniowego przez ciężki sprzęt, zasypywanie szyi korzeniowej ziemią z wykopów, mechaniczne otarcia pnia, zmiana poziomu gruntu czy składowanie materiałów budowlanych pod koronami drzew — to najczęstsze przyczyny osłabienia lub śmierci drzew, które formalnie miały zostać zachowane. Problem w tym, że skutki takich uszkodzeń często są widoczne dopiero po latach. Wtedy drzewo zaczyna zamierać, a odpowiedzialność za przyczynę trudno już jednoznacznie ustalić. Nadzór dendrologiczny ma temu zapobiegać. Inspektor obecny na budowie na bieżąco kontroluje, czy wykonawca przestrzega wcześniej ustalonych zasad ochrony zieleni. Chodzi o zachowanie stref ochronnych wokół drzew, sposobu prowadzenia prac ziemnych w obrębie systemów korzeniowych oraz zabezpieczeń pni i koron. Jego rola nie kończy się na kontroli. Równie ważna jest bieżąca komunikacja z kierownikiem budowy i wykonawcami, tak aby ewentualne kolizje między harmonogramem prac a potrzebami drzew były rozwiązywane na bieżąco, zanim dojdzie do szkody.

Kiedy potrzebny jest inspektor nadzoru ds. pielęgnacji i ochrony drzew

Powołanie inspektora nadzoru ds. drzew ma sens praktyczny. Często jest też formalnie wymagane w kilku typowych sytuacjach:

• Inwestycje realizowane na terenach z cennym lub liczebnym drzewostanem — parki, tereny zieleni miejskiej, działki z okazałymi, starymi drzewami.
• Inwestycje w sąsiedztwie pomników przyrody lub innych form ochrony przyrody, gdzie wymogi ochronne są szczególnie rygorystyczne.
• Budowy, dla których wydano zezwolenie na wycinkę części drzew warunkowo — pod warunkiem zachowania pozostałych okazów w dobrym stanie, co bywa wprost zapisane w decyzji administracyjnej.
• Inwestycje liniowe (drogi, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, energetyczne) przebiegające w bezpośrednim sąsiedztwie zadrzewień.
• Realizacje, w których projekt gospodarki zielenią przewiduje przesadzenia starszych drzew — proces wymagający fachowego nadzoru na każdym etapie.
• Sytuacje, w których gmina lub inwestor chcą uniknąć ryzyka kar za zniszczenie, lub uszkodzenie drzew podczas prac budowlanych — te kary bywają dotkliwe finansowo.

Zakres prac inspektora nadzoru — jak wygląda przebieg usługi

Nadzór dendrologiczny nie jest jednorazową wizytą, lecz procesem rozłożonym na cały czas trwania inwestycji, dopasowanym do jej harmonogramu. W ramach tej usługi realizuję między innymi:

Udział w wizjach terenowych i naradach budowy

Regularna obecność na terenie budowy pozwala na bieżąco oceniać stan drzew i krzewów oraz reagować na sytuacje, które mogłyby zagrozić ich kondycji. Udział w naradach koordynacyjnych umożliwia z kolei wpływanie na harmonogram i sposób prowadzenia prac jeszcze na etapie planowania poszczególnych czynności, zanim dojdzie do realizacji w terenie.

Opracowanie wytycznych ograniczających wpływ inwestycji na zieleń

Na podstawie analizy projektu i lokalizacji drzew przygotowuję konkretne wytyczne. Chodzi o sposób prowadzenia prac ziemnych w strefie korzeniowej, wyznaczanie ogrodzeń ochronnych i zabezpieczanie pni przed uszkodzeniami mechanicznymi. Wytyczne te trafiają bezpośrednio do wykonawcy i stają się elementem organizacji placu budowy.

Zalecenia dotyczące zabezpieczenia drzew i krzewów

To konkretne rozwiązania techniczne. Ogrodzenia stref ochronnych, osłony pni, maty zabezpieczające grunt nad systemem korzeniowym przed zagęszczeniem przez ciężki sprzęt. Sposoby zabezpieczeń dobierane indywidualnie do sytuacji na danym odcinku budowy.

Kontrola jakości i bezpieczeństwa pracy

Weryfikacja, czy prace pielęgnacyjne, zabezpieczające i inne czynności wykonywane w obrębie zieleni spełniają normy jakościowe oraz zasady BHP.

Nadzór nad pracami pielęgnacyjnymi, badaniami, przesadzeniami i nasadzeniami

Obecność i kontrola merytoryczna przy cięciach pielęgnacyjnych drzew, badaniach dendrologicznych wykonywanych w toku inwestycji, przesadzeniach drzew oraz nowych nasadzeniach drzew, krzewów i trawników. Łącznie z kontrolą jakości dostarczanego materiału roślinnego, co ma bezpośrednie przełożenie na to, czy nowe nasadzenia się przyjmą.

Dokumentowanie przebiegu prac

Sporządzanie raportów i protokołów wizji terenowych oraz prowadzenie wpisów do dziennika budowy. Nadaje to nadzorowi dendrologicznemu formalny, udokumentowany charakter, przydatny zarówno inwestorowi, jak i w razie ewentualnych sporów.

Jaka dokumentacja powstaje w ramach nadzoru dendrologicznego

Efektem prowadzonego nadzoru nie jest jeden dokument końcowy, lecz zbiór opracowań powstających na bieżąco w trakcie realizacji inwestycji:

• wytyczne dotyczące ochrony zieleni — przekazywane wykonawcy na starcie i aktualizowane w miarę postępu prac,
• raporty i protokoły wizji terenowych — potwierdzające stan drzew i zgodność prowadzonych prac z ustalonymi zasadami ochrony,
• wpisy do dziennika budowy — formalne potwierdzenie obecności i ustaleń inspektora nadzoru, mające znaczenie dowodowe w razie sporów dotyczących przebiegu inwestycji,
• dokumentacja fotograficzna — dokumentująca stan drzew przed, w trakcie i po zakończeniu prac budowlanych, przydatna przy ewentualnych roszczeniach lub kontrolach,
• protokół odbioru końcowego — podsumowujący stan zieleni po zakończeniu inwestycji i potwierdzający wykonanie ustaleń z projektu gospodarki zielenią, w tym nasadzeń zastępczych.

Tak prowadzona dokumentacja pozwala inwestorowi wykazać, że dochował należytej staranności w ochronie zieleni na terenie budowy. Ma to znaczenie zarówno wobec urzędu, jak i w razie ewentualnych roszczeń dotyczących uszkodzenia drzew.

Nadzór dendrologiczny a inne usługi

Nadzór dendrologiczny na budowie opiera się zwykle na wcześniej sporządzonej inwentaryzacji zieleni wraz z projektem gospodarki zielenią. To właśnie ten dokument definiuje, które drzewa mają zostać zachowane i jakie środki ochronne są dla nich przewidziane. Jeśli w trakcie prac pojawią się wątpliwości co do stanu zdrowotnego lub statyki konkretnego drzewa, mogę wykonać dodatkową opinię lub ekspertyzę dendrologiczną. Gdy na terenie inwestycji rosną drzewa, których wiek ma znaczenie dla decyzji o ich zachowaniu, wykonuję też określenie wieku drzewa. W sytuacjach spornych, gdy konieczna jest formalna opinia biegłego, działam jako biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w Warszawie. Jeżeli inwestycja wymaga jeszcze doprecyzowania zakresu formalności związanych z zielenią, służę też doradztwem.

Kim jestem i jakie mam uprawnienia

Nazywam się Tomasz Łyszcz, jestem magistrem inżynierem leśnictwa i absolwentem MBA. Od 2010 roku pełnię funkcję biegłego sądowego z zakresu leśnictwa, dendrologii, pielęgnacji i ochrony drzew przy Sądzie Okręgowym w Warszawie. Prowadzę Pracownię Przyrodniczą KORONA, założoną w 2013 roku. Jestem członkiem zarządu Stowarzyszenia Inżynierów Techników Leśnictwa i Drzewnictwa (SITLiD) oraz członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Chirurgów Drzew (PTCHD-NOT). Posiadam uprawnienia Inspektora Nadzoru Zieleni oraz Eksperta Przyrodniczego. Prowadząc nadzór dendrologiczny, opieram się na wypracowanych w branży dobrych praktykach — w tym na standardach ochrony i diagnostyki drzew opracowanych przez Fundację EkoRozwoju wraz ze Stowarzyszeniem Architektury Krajobrazu, dostępnych na stronie drzewa.org.pl/standardy. Więcej o mojej działalności przeczytasz na stronie Pracownia dendrologiczna.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się inspektor nadzoru ds. drzew od zwykłego kierownika budowy?

Kierownik budowy odpowiada za całość procesu budowlanego zgodnie z prawem budowlanym. Inspektor nadzoru ds. pielęgnacji i ochrony drzew to specjalista dendrolog, którego kompetencje dotyczą wyłącznie zieleni. Głównie biologii drzew, właściwych metod ich ochrony i pielęgnacji podczas prac budowlanych. Obie role działają równolegle i się uzupełniają.

Czy nadzór dendrologiczny jest wymagany prawem?

Obowiązek powołania inspektora nadzoru ds. drzew nie wynika wprost z jednego przepisu w każdej sytuacji. Bywa jednak warunkiem zezwolenia na wycinkę części drzew, elementem decyzji administracyjnej dotyczącej inwestycji w sąsiedztwie cennego drzewostanu lub wymogiem konkretnej gminy czy zarządcy terenu.

Jak często inspektor musi być obecny na budowie?

Zależy od charakteru inwestycji i etapu prac. Przy pracach ziemnych w bezpośrednim sąsiedztwie drzew obecność bywa niemal stała. Przy innych etapach wystarczają regularne wizje kontrolne, ustalane indywidualnie z inwestorem i kierownikiem budowy.

Co się dzieje, jeśli podczas budowy dojdzie do uszkodzenia drzewa mimo nadzoru?

Inspektor dokumentuje takie zdarzenie w raporcie i dzienniku budowy. Ocenia skalę uszkodzenia i rekomenduje dalsze postępowanie — w tym ewentualne działania ratunkowe lub pielęgnacyjne mające zminimalizować skutki.

Czy dokumentacja z nadzoru ma znaczenie prawne?

Tak. Wpisy do dziennika budowy oraz raporty i protokoły z wizji terenowych mogą mieć znaczenie dowodowe, np. w razie sporu o odpowiedzialność za stan drzew po zakończeniu inwestycji.

Czy można zlecić nadzór tylko na wybranym etapie inwestycji, a nie na całej budowie?

Tak, zakres i czas trwania nadzoru dendrologicznego ustalane są indywidualnie. Na przykład wyłącznie na etapie prac ziemnych w strefie korzeniowej drzew, jeśli to właśnie ten etap niesie największe ryzyko dla zieleni.

Skontaktuj się

Jeśli planujesz inwestycję na terenie z istniejącym drzewostanem i potrzebujesz rzetelnego nadzoru dendrologicznego przez cały okres realizacji prac — napisz lub zadzwoń: dendrologwarszawa@gmail.com, tel. 691 368 583. Formularz kontaktowy znajdziesz też na stronie Kontakt.